కాంతి వెలుగుల్లో మెదడు మర్మం.. ముగ్గురు శాస్త్రవేత్తలకు వైద్య నోబెల్..!!

Nobel Prize in Medicine 2026: ప్రపంచంలోనే ప్రతిష్టాత్మకమైన నోబెల్ పురస్కారాల ప్రకటన ప్రారంభమైంది. 2026 ఏడాదికి గాను వైద్య శాస్త్రంలో ముగ్గురు శాస్త్రవేత్తలు సంయుక్తగా ఈ అత్యున్నత పురస్కారానికి సెలక్ట్ అయ్యారు. అమెరికాకు చెందిన కార్ల్ డీస్సెరొత్, జర్మనీకి చెందిన పీటర్ హెగెమాన్ , జార్జ్ నాజెల్ ఈ గౌరవాన్ని దక్కించుకున్నారు. కాంతి ఆధారిత అయాన్ ఛానెళ్లు, ఆప్టోజెనెటిక్స్ పై వారు చేసిన అద్భుతమైన ఆవిష్కరణలకు గాను నోబెల్ కమిటీ వారిని ఎంపిక చేసినట్లు సోమవారం ప్రకటించింది. ఈ ఆవిష్కరణ న్యూరోసైన్స్ రంగంలో ఒక కొత్త శకానికి నాంది పలికింది.

మన మెదడు జ్నాపకాలను..భావోద్వేగాలను, ప్రవర్తనలను ఎలా నియంత్రిస్తుందనేది ఎన్నో శతాబ్దాలుగా ఒక పెద్ద మిస్టరీగా మిగిలింది. 20వ శతాబ్దంలో శాస్త్రవేత్తలు మెదడులోని ఏయే ప్రాంతాలు ఏయే పనులను ప్రభావితం చేస్తాయో పరిశోధించడం మొదలు పెట్టారు. కానీ.. అప్పటి పద్దుతలతో కచ్చితమైన కారణాలను నిర్దారించడం సాధ్యం కాలేదు. వారి దగ్గర ఉన్న మెదడు చిత్రం, ఎన్నో ప్రశ్నలతో, ఖాళీలతో నిండిన ఒక చిత్తుపటంగానే మిగిలింది. అయితే ఆప్టోజెనెటిక్స్ రాకతో ఈ పరిస్థితి పూర్తిగా మారింది. ఒకప్పుడు కల అనుకున్న మెదడును మ్యాపింగ్ చేసే అవకాశాన్ని ఆప్టోజెనెటిక్స్ సాకారం చేసిందని నోబెల్ కమిటీ చైర్మన్ పెర్ స్వెన్నింగ్ సన్ వ్యాఖ్యానించారు.

ఈ అద్భుతమైన ఆవిష్కరణ పీటర్ హెగెమాన్ జిజ్ఞాసపై ఆధారపడింది. క్లామిడోమోనాస్ అనే ఏకకణ శైవలం కాంతి దిశలో ఎలా ఈదగలదని ఆయన ఆశ్చర్యపోయారు. 2000వ దశాబ్దం ప్రారంభంలో, ఆయన.. అతని సహోద్యోగి జార్జ్ నాగేల్ శైవల కణాల ఉపరితలంపై ఛానల్‌రోడోప్సిన్ అనే ఒక నిర్దిష్ట ప్రోటీన్‌ను కనుగొన్నారు. దానిపై నీలి కాంతి పడినప్పుడు, ప్రోటీన్‌లోని ఒక నాళం తెరుచుకుని, అయాన్‌లు కణంలోకి ప్రవహించడానికి వీలు కల్పిస్తూ, ఒక విద్యుత్ సంకేతాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుందని వారు కనుగొన్నారు. ఈ ప్రోటీన్‌ను ఏ కణంలోకి ప్రవేశపెట్టినా, ఆ కణం కాంతికి ప్రతిస్పందిస్తుందని వారు నిరూపించారు.

కార్ల్ డీసెరోత్ ఈ పరిశోధనను తదుపరి స్థాయికి తీసుకువెళ్లారు. ఆయన ఎలుకల మెదడులోని నాడీ కణాలలోకి ఛానల్‌రోడోప్సిన్ జన్యువును ప్రవేశపెట్టారు. ఆ తర్వాత వాటిపై నీలి కాంతిని ప్రసరింపజేసి, నాడీ సంకేతాలను విజయవంతంగా ప్రేరేపించగలిగారు. ఆయన ఈ ప్రయోగాన్ని 2005లో ప్రచురించారు.  రెండు సంవత్సరాల తర్వాత, 2007లో, సజీవంగా ఉన్న ఎలుకల మెదళ్లలో ఈ 'కాంతి ఆధారిత స్విచ్'ను పనిచేయించి సంచలనం సృష్టించారు.

ప్రస్తుతం 'ఆప్టోజెనెటిక్స్' అని పిలిచే.. ఈ పద్ధతి ప్రపంచవ్యాప్తంగా వేగంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. దీనిని ఉపయోగించి.. పరిశోధకులు భయం, ఆనందం వంటి నిర్దిష్ట జ్ఞాపకాలు   భావోద్వేగాలను నియంత్రించే నాడీ వలయాలను వెలికితీస్తున్నారు. ఇది మానసిక, నాడీ సంబంధిత వ్యాధులపై మన అవగాహనను విస్తరింపజేస్తోంది. వైద్య రంగంలో, దృష్టి లోపం ఉన్నవారికి చూపును తిరిగి తీసుకురావడానికి ఈ పద్ధతిని ఉపయోగిస్తున్నారు.

ఆప్టోజెనెటిక్స్ ఆవిష్కరణ మెదడుపై మన అవగాహనను పూర్తిగా మార్చివేసింది. ఈ సాంకేతికత సహాయంతో, మానవాళి ఎదుర్కొంటున్న గొప్ప రహస్యాలలో ఒకటైన మన మెదడు పనితీరును అర్థం చేసుకోవడానికి మార్గం సుగమం చేస్తూ, ప్రతిరోజూ కొత్త ఆవిష్కరణలు వెలుగులోకి వస్తున్నాయి.