Gratuity Calculator: ఉద్యోగులకు జీతంతోపాటుగా లభించే ముఖ్యమైన ప్రయోజనాల్లో గ్రాట్యుటీ ఒకటి. ఒకే సంస్థలో కొన్నేళ్లపాటు పనిచేసిన ఉద్యోగులకు కంపెనీ ఈ’ మొత్తాన్ని చెల్లిస్తుంది. ఉద్యోగం మానేసినప్పుడు రిటైర్మెంట్ చేసిన సమయంలో ఈ డబ్బు ఉపయోగపడుతుంది. అయితే ఎంత గ్రాట్యుటీ వస్తుందనేది ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
గ్రాట్యుటీ ఎవరికి వస్తుంది.. అర్హతలు, నిబంధనలు ఏంటి?
సాధారణంగా ఒక సంస్థలో కనీసం 5ఏళ్లపాటు నిరంతరంగా పనిచేసిన ఉద్యోగులు గ్రాట్యుటీ పొందేందుకు అర్హులు అవుతారు. ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసినప్పుడు రిటైర్మెంట్ పొందినప్పుడు లేదా కొన్ని అసాధారణ సమయాల్లో కంపెనీ ఈ మొత్తాన్ని చెల్లిస్తుంది. ఉద్యోగి సంస్థలో అందించిన సేవలకు గుర్తింపు ఈ ప్రయోజనాన్ని అందిస్తారు.
అయితే, కొన్ని సందర్భాల్లో ఐదేళ్ల సర్వీసు నిబంధన వర్తించదు. సర్వీసులో ఉండగా ఎవరైనా మరణించినా లేదా శాశ్వత అంగవైకల్యానికి గురైనా, ఐదేళ్లు పూర్తి చేయడం తప్పనిసరి కాదు. అటువంటి సందర్భాల్లో, నిబంధనల ప్రకారం ఉద్యోగికి లేదా అతని/ఆమె కుటుంబానికి గ్రాట్యుటీ చెల్లింస్తుంది. కాంట్రాక్ట్ ఉద్యోగులు కూడా గ్రాట్యుటీ ప్రయోజనాన్ని పొందుతారు. గతంలో, గ్రాట్యుటీ కేవలం శాశ్వత ఉద్యోగులకు మాత్రమే అందుబాటులో ఉంటుందని భావించేవారు. అయితే, కొత్త కార్మిక చట్టాలలో ఈ ప్రయోజనాన్ని నిర్ణీత-కాల ఉద్యోగులకు కూడా విస్తరించే నిబంధనలు ఉన్నాయి. నవంబర్ 21, 2025 నుండి అమల్లోకి వచ్చిన సోషల్ సెక్యూరిటీ కోడ్, 2020 ప్రకారం, నిర్ణీత కాలానికి కాంట్రాక్ట్పై పనిచేసే నిర్ణీత-కాల ఉద్యోగులు ఐదేళ్ల సర్వీసు అవసరం లేకుండానే గ్రాట్యుటీని పొందేందుకు అర్హులు.
ఈ మొత్తాన్ని సర్వీసు కాలం ఆధారంగా లెక్కిస్తారు. అంటే, అర్హులైన ఉద్యోగులు వారి కాంట్రాక్టు గడువు ముగిసిన తర్వాత కూడా గ్రాట్యుటీ ప్రయోజనాలను పొందుతారు. ఈ పథకం తాత్కాలిక కాంట్రాక్టులపై పనిచేసే ఉద్యోగులకు కూడా ఆర్థిక ప్రయోజనాలను అందిస్తుంది. గ్రాట్యుటీ లెక్కింపు ఫార్ములా అనేది ఒక ఉద్యోగికి అందే గ్రాట్యుటీ మొత్తాన్ని నిర్ధారించడానికి ఉపయోగించే ఒక నిర్దిష్ట సూత్రం. ఇది ప్రధానంగా రెండు అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది. ఉద్యోగి చివరి జీతం.. వారు కంపెనీలో పనిచేసిన మొత్తం సంవత్సరాల సంఖ్య.
ఇక్కడ, తుది జీతం అనేది ప్రాథమిక జీతం, కరువు భత్యం (DA)ల మొత్తం. గ్రాట్యుటీని లెక్కించే సూత్రం ఈ క్రింది విధంగా ఉంటుంది.
గ్రాట్యుటీ = తుది జీతం × 15 × సర్వీసు సంవత్సరాలు / 26.
ఈ సూత్రంలో, 15 అంటే ఉద్యోగి ప్రతి సర్వీసు సంవత్సరానికి 15 రోజుల జీతాన్ని లెక్కించడం. మిగిలిన 26 అంటే నెలకు 26 పనిదినాలను ప్రామాణికంగా పరిగణించడం. మిగిలిన నాలుగు ఆదివారాలు ఇందులో చేర్చరు.
ఈ లెక్కింపును రెండు ఉదాహరణలతో సులభంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఒక ఉద్యోగి చివరి మూల వేతనం.. డిఏ నెలకు రూ.1 లక్ష అని అనుకుందాం. వారు ఒకే సంస్థలో 10 సంవత్సరాలు పనిచేశారు.
గ్రాట్యుటీని ఈ ఫార్ములా ఉపయోగించి లెక్కిస్తారు:
రూ.100,000 × 15 × 10 ÷ 26 = రూ.576,923,
అంటే సుమారుగా రూ.5.77 లక్షలు గ్రాట్యుటీగా అందుతాయి.
అదే చివరి వేతనం రూ.50,000 అయితే, 10 సంవత్సరాల సర్వీసుకు లెక్కింపు ఇలా ఉంటుంది.
రూ.50,000 × 15 × 10 ÷ 26 = రూ.288,461.54, అంటే సుమారుగా రూ.2.88 లక్షలు గ్రాట్యుటీగా అందుతాయి.
ఈ లెక్కింపులు అర్హులైన ఉద్యోగులకు వర్తించే సాధారణ ఫార్ములా ఆధారంగా వేసిన అంచనాలు. గ్రాట్యుటీ వాస్తవ మొత్తం ఉద్యోగి అర్హత, వర్తించే చట్టపరమైన నిబంధనలు తుది జీతంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
Also Read: