పాకిస్థాన్ మరోసారి ముక్కలు కాబోతుందా..? 12 నుంచి 15 కొత్త ప్రావిన్సుల ఏర్పాటు..

Pakistan: ప్రస్తుతం నాలుగు ప్రావిన్సులుగా ఉన్న పాకిస్తాన్‌ అతిత్వరలో 12 నుంచి 15 కొత్త ప్రావిన్సులుగా  లేక ఏకంగా 160 చిన్న పరిపాలనా యూనిట్లుగా మార్చేందుకు ప్రణాళిక రెడీ అవుతోంది. ఆర్మీ చీఫ్‌ ఫీల్డ్‌ మార్షల్‌ ఆసిమ్‌ మునీర్‌ ఈ దిశగా ఆలోచిస్తున్నారన్న ప్రచారం ఊపందుకుంది. ఈ ప్రతిపాదన అమల్లోకి వస్తే ప్రాంతీయ పార్టీల ఆధిపత్యం తగ్గుతుందని,  కేంద్రం, సైన్యం పట్టు మరింత బిగుస్తుందని అక్కడి రాజకీయ విశ్లేషకులు చెబుతున్నాయి. ఇదే విషయాన్ని ది ఎకనామిస్ట్‌ కథనం ప్రముఖంగా ప్రచురించింది.  

ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్‌ పంజాబ్‌, సింధ్‌, ఖైబర్‌ పఖ్తున్‌ఖ్వా, బలూచిస్థాన్‌ అనే నాలుగు ప్రధాన ప్రావిన్సులుగా ఉంది. జనాభా, విస్తీర్ణం, రాజకీయ ప్రాబల్యం పరంగా ఈ నాలుగింటి మధ్య భారీ వ్యత్యాసాలున్నాయి. వీటిని చిన్న చిన్న పరిపాలనా యూనిట్లుగా విభజించాలనే ప్రతిపాదన ఇప్పుడు చర్చనీయాంశంగా మారింది. ది ఎకనామిస్ట్‌ కథనం ప్రకారం, ఈ దిశగా ఆర్మీ చీఫ్‌ ఆసిమ్‌ మునీర్‌ ఆసక్తి చూపుతున్నట్లు సమాచారం. పరిపాలనను ప్రజలకు చేరువ చేయడం, ప్రభుత్వ సేవలను మరింత సమర్థంగా అందించడం.. ప్రావిన్సుల విభజనకు అనుకూలంగా వినిపిస్తున్న ప్రధాన వాదనలు.

ప్రావిన్సుల విభజన వెనక రాజకీయ కోణం.. 
ఈ ప్రతిపాదన వెనుక రాజకీయ కోణం కూడా ఉందనే విశ్లేషణలు వినిపిస్తున్నాయి. పెద్ద ప్రావిన్సులు బలమైన రాజకీయ నాయకత్వానికి, ప్రాంతీయ పార్టీలకు కేంద్రాలుగా ఉన్నాయి. వాటిని చిన్న యూనిట్లుగా విభజిస్తే ఆయా ప్రాంతాల రాజకీయ బలం తగ్గే అవకాశం ఉందన్నది కీలకమైన ఆందోళన. ముఖ్యంగా పాకిస్తాన్‌లో సైన్యం ప్రభావం ఇప్పటికే గణనీయంగా ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో చిన్న ప్రావిన్సులు కేంద్ర ప్రభుత్వంపై ఎక్కువగా ఆధారపడే పరిస్థితి ఏర్పడితే, సైనిక వ్యవస్థ ప్రభావం మరింత పెరిగే అవకాశముందనే విశ్లేషణలు వస్తున్నాయి.

పంజాబ్ ప్రావిన్స్‌కే అత్యధిక జనాభా.. 
పాకిస్తాన్‌లో పంజాబ్‌ అత్యధిక జనాభా కలిగిన ప్రావిన్స్‌. సుమారు 12.8 కోట్ల మంది ప్రజలు ఇక్కడ నివసిస్తున్నట్లు కథనం పేర్కొంది. మరోవైపు, విస్తీర్ణంలో అతి పెద్దదైన బలూచిస్థాన్‌ జనాభా సుమారు 1.5 కోట్లకు పరిమితం. ఈ వ్యత్యాసాలే పరిపాలనా సంస్కరణల చర్చకు ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటి. అయితే పంజాబ్‌, సింధ్‌ కేవలం పరిపాలనా ప్రాంతాలు మాత్రమే కావు. అవి బలమైన రాజకీయ శక్తులకు నిలయాలు కూడా. పంజాబ్‌లో పాకిస్థాన్‌ ముస్లిం లీగ్‌-నవాజ్‌ (PML-N), సింధ్‌లో పాకిస్తాన్‌ పీపుల్స్‌ పార్టీ (PPP)కు చారిత్రకంగా గట్టి రాజకీయ పునాది ఉంది. ఈ ప్రాంతాల విభజన జరిగితే పార్టీల ఎన్నికల బలం, స్థానిక నాయకత్వం, రాజకీయ సమీకరణాలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.

పాక్‌ పరిపాలనా వ్యవస్థను పునర్వ్యవస్థీకరించాలనే ఆలోచన కొత్తదేమీ కాదు. దేశంలో మరిన్ని ప్రావిన్సులు, చిన్న పరిపాలనా యూనిట్లు ఏర్పాటు చేయాలనే ప్రతిపాదనలు గతంలోనూ చర్చకు వచ్చాయి. అయితే 12 నుంచి 15 ప్రావిన్సుల ఏర్పాటు, 160 చిన్న యూనిట్ల ఆలోచన రెండూ ఒకటే కావు. వీటి పరిధి, పరిపాలనా స్థాయి, అమలు విధానం వేర్వేరుగా ఉండవచ్చు. ఇలాంటి మార్పులకు రాజ్యాంగపరమైన ప్రక్రియ, రాజకీయ అంగీకారం, సంబంధిత ప్రాంతాల ప్రతినిధుల మద్దతు కీలకం. అందువల్ల ఈ ప్రతిపాదన ఆచరణలోకి రావడం అంత సులభం కాదు.

ఖైబర్ ఫఖ్తూన్‌ఖ్వాలో తెహ్రీక్ ఏ ఇన్సాఫ్ కు బలమైన పునాది..

మరోవైపు, జైల్లో ఉన్న మాజీ ప్రధాని ఇమ్రాన్‌ ఖాన్‌కు చెందిన పాకిస్థాన్‌ తెహ్రీక్‌-ఎ-ఇన్సాఫ్‌ (PTI) పార్టీకి ఖైబర్‌ పఖ్తున్‌ఖ్వాలో బలమైన రాజకీయ ఉనికి ఉంది. కేంద్ర ప్రభుత్వానికి, ఆ ప్రావిన్స్‌లోని పీటీఐ ప్రభుత్వానికి మధ్య విభేదాలు కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో పరిపాలనా పునర్వ్యవస్థీకరణ అంశం మరింత సున్నితంగా మారుతోంది. ప్రావిన్సుల సరిహద్దులు మార్చే ప్రతిపాదనలు ముందుకు వస్తే, ప్రాంతీయ అధికారాలు, ఎన్నికల ప్రాతినిధ్యం, వనరుల పంపిణీపై కొత్త చర్చలు తప్పవు. ముఖ్యంగా కేంద్రం-ప్రాంతీయ ప్రభుత్వాల మధ్య ఇప్పటికే ఉద్రిక్తతలు ఉన్నప్పుడు, ఇలాంటి మార్పులు రాజకీయంగా మరింత సంక్లిష్టంగా మారవచ్చు.

వేర్పాటువాద హింస, వనరుల పంపిణీ, స్థానిక ప్రజల హక్కులు, ఇస్లామాబాద్‌ జోక్యంపై అసంతృప్తి వంటి సమస్యలతో బలూచిస్థాన్‌ చాలాకాలంగా వార్తల్లో నిలుస్తోంది. ఈ ప్రాంతాన్ని చిన్న యూనిట్లుగా విభజించాలనే ఆలోచన అమలులోకి వస్తే, భూభాగం, సహజ వనరులు, స్థానిక రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం వంటి అంశాలపై తీవ్ర చర్చ జరిగే అవకాశం ఉంది. అలాగే, పాక్‌ ఆక్రమిత కశ్మీర్‌లోనూ పాలన, పన్నులు, ధరలు, ఆర్థిక పరిస్థితులపై ప్రజల్లో అసంతృప్తి వ్యక్తమైన సందర్భాలున్నాయి. ఈ పరిణామాలు దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో పాలనపై ఉన్న సవాళ్లను స్పష్టం చేస్తున్నాయి. మొత్తంగా పాకిస్తాన్‌ ప్రావిన్సులను విభజించాలనే ఆలోచనను కేవలం మ్యాప్‌పై గీతలు మార్చే వ్యవహారంగా చూడలేం. ఇది పరిపాలన, రాజ్యాంగం, ప్రాంతీయ గుర్తింపు, రాజకీయ పార్టీల బలం, సైన్యం ప్రభావం వంటి అనేక అంశాలతో ముడిపడి ఉంది.